Sengül, sınavlardan o kadar bunaldı ki bana "bu ay sınavlar hakkında yaz; sınav stresini, sınav koşturmasıyla kısır döngüye girip mutluluğu yakalamaya vakit kalmadığını anlat" dedi. Bu noktada bir kararsızlık duyduğumu itiraf etmeliyim. Belli bir süre boyunca sadece sınavlara odaklanmak kulağa oldukça sevimsiz geliyor, hayatı ertelediğini düşünebiliyor insan. Ama dikkat edersek burada belli bir süreden söz ediyoruz. Unutmayalım ki; belli bir süre boyunca yapılacak çalışmaların sonucunda elde edilecek olanın arzu edilenle örtüşmesi sınav stresini hafifletici bir faktördür. Tabii bu noktada felsefeye geçebilir; hayat zaten bir sınavdır, yaşadığız her anımız sınavlarla dolu diye uzun bir sohbet de başlatabiliriz. Ama bu yazımızda konuyu biraz daraltıp, sadece okul hayatının olmazsa olmazı olan sınavlardan söz edelim.

Sınav psikolojisi değişik bir durum. Ancak sınavsız bir hayat düşünmek de mümkün değil. Uzun yıllar devam eden eğitim hayatımız aslında hepimizi bu sınav psikolojisi dediğimiz duruma alıştırıyor. Yine de kişilik özelliklerine bağlı olarak farklı yaşıyoruz bu psikolojiyi. Sınav zamanı geldiğinde bazılarımız endişeli, bazılarımız rahat oluyoruz. Burada hemen belirtelim; endişe halinin uç noktalara gitmesi istenen bir durum değildir. Gereğinden fazla endişe duymak çözümlenmesi gereken bir sorundur. Sınav döneminde öğrencilerde sıkça görülen ağrılar, bulantılar, çarpıntılar vs genellikle bu sorundan kaynaklanır. Daha önce birkaç kez yazılarımızda da üzerinde durduğumuz üzere, gereğinden fazla endişe uzun vadede insanın fiziksel sağlığını tehdit eder. Bu nedenle tedavi edilmesi gereken bir rahatsızlıktır. Bunun yanı sıra hiç endişe duymamak da doğru değildir, her ne kadar fiziksel sağlık açısından bir tehdit unsuru olmasa da, başarısız olma riski vardır. Oysa kişinin kendisi için istediklerinin gerçekleşmesi, hedeflere ulaşılması ne kadar başarılı olduğuyla bire bir bağlantılıdır. Tabii ki, birkaç sınavla kişi hakkında karar vermek her zaman doğru olmayabilir. Fakat bunun başka bir yolu yoksa ve hakkımızda verilecek karar gireceğimiz sınavlara bağlıysa, bu durumda hakkımızda yanlış izlenim vermemek, kendimizi ve potansiyelimizi mümkün olduğunca karşı tarafa gösterebilmek için tek yol sınavlara yeterince hazırlanmak olacaktır.

Sanırım burada gözden kaçırmamak gereken durum sınavın amacının ne olduğu, ne olması gerektiği ve amaca hizmet edip etmediğinin takip edilebilir olmasıdır. Bunun tartışılabilir olduğunu, bazen sınavların sadece bizlere gerçekten zor zamanlar yaşatmak amacıyla yapıldığını da düşünebiliriz. Ama yine de, en yoğun olarak öğrencilik dönemi boyunca bol bol sözü edilen sınavlardan vazgeçmek - en azından yakın gelecekte - mümkün görünmüyor. Yapılan çalışmaların, emeklerin karşılığının ne olduğu bir şekilde somut olarak ifade edilecekse, bir ölçüm yapmak gerekir. İşte bu ölçmeyi yapabilmek için sınavlar kullanılmaktadır ve kullanılmaya da devam edilecektir. O halde yapılması gereken sınav dönemi için kişilik özellikleri dikkate alınarak bir program düzenlenmesi ve mümkün olduğunca bu programa uyularak sınavlara hazırlanmak olacaktır. Yeterince hazırlıklı olunduğunda elde edilecek sonuçların başarılı olma duygusunu yaşatması sınav dönemi sıkıntılarını unutturmaya yardımcı olabilir.