3. Nesil (3G - Third Generation) sistemlerinin kurulumları dünya çapında hızla devam ederken, son kullanıcılar tarafından bu sistemlere ilgi de artmaya başladı. 2004'lerin sonlarına doğru 53 WCDMA şebekesi mevcutken bugün 70'e yakın WCDMA şebekesi ticari anlamda faaliyet gösteriyor. Birkaç sene önce UMTS'i destekleyen terminal bulma güçlüğü çekilirken bugün piyasada 150'nin üzerinde WCDMA/GSM tabanlı terminal bulmak mümkün.

3. Nesil'deki bu hızlı gelişmenin nedeni nedir? Neden operatörler GSM şebekelerinin yanına 3. Nesil WCDMA şebekelerini kuruyorlar? Hem şebekelerdeki bu hızlı yükselişin, hem de terminal tarafındaki çeşitliliğin artmasında, yeni servislerin ve uygulamaların kuşkusuz çok önemli payı vardır. 3. Nesil servisler, ses ve yüksek hızlı veri iletişimine olanak sağlamasıyla hem operatörlere hem de son kullanıcılarına birçok avantaj sunuyor. Ses ile başlayan, kısa mesaj servisi ve veri alışverişi ile devam eden Mobil İletilişim Dünyası artık 3. Nesil sistemler sayesinde son kullanıcıların ihtiyaç duydukları her tür erişime olanak sunuyor.

Mobil Genişbant artık hayal değil

Mobil genişbant servisleri, bugün birçok ülkede uygulanmaya başlandı. Kullanıcılar operatörlere ADSL ücretine yakın bir aylık sabit ücret ödeyerek, Internet'e evden ve işten sınırsız 384 Kbps veri hızında bağlanabiliyorlar. WCDMA sistemlerinin bu şekilde hızla hayata geçmesi ve 3. Nesil mobil genişbant servislerinin hızla yayılmasıyla birlikte, operatörler için şebeke performansları önem kazanıyor. Hızla artan son kullanıcılar için, gerekli kapasitenin yanında şebekelerin, yüksek veri erişimini de desteklemesi gerekiyor. Bu sistemler (Gelişmiş WCDMA: HSDPA -Yüksek hızlı veri indirme -download- paket erişimi ve HSUPA - Yüksek hızlı veri yükleme-upload-paket erişimi), 3GPP R'99 standartının üstüne gelen 3GPP R5 ve R6 standartlarıyla mümkün olabilecek. WCDMA teknolojisinde 384Mbps hıza sahip veri aktarımı yaparken, HSDPA ile 14Mbps ve HSUPA ile 5 Mbps veri iletişimi yapmak mümkün olacak. 2005'in sonuna kadar birçok ülkede kullanımına başlanılacak HSDPA sistemleri, ilk fazda 5Mbps (3GPP Rel5) ve ikinci fazda (3GPP Rel6) 14Mbps veri hızlarını destekleyecekler.

Mobil TV servisleri:

2004 yılında birçok operatör mobil terminal üzerinden seyredilen mobil TV servislerine başladı. Özellikle normal TV yayınlarında bulunmayan farklı kanalların seyredilebilmesi son kullanıcılar açısından ilginin artmasına neden oluyor. Bugün mobil TV servisleri streaming teknolojisi ile noktadan noktaya (point to point) bağlantılarla yapılabilmekte. 3 GPP Rel6 ile standartlaşacak MBMS (Çoklu ortam broadband/multicast servisleri) sayesinde mobil TV alanında büyük bir adım atılacak ve kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayan noktadan çok noktaya (point to multipoint) yayınlar yapılabilecek. Bu da hem operatör için daha verimli kaynak kullanımı anlamına geliyor hem de son kullanıcı için muhtemelen daha uygun ücret tarifleri demek oluyor. Şekil 2'nin sol kısmında her bir kullanıcı için santral ile mobil terminal arasında ayrı kaynak kullanılırken (noktadan noktaya), şeklin sağ kısımında her bir TV kanalı için tek kaynak kullanılıyor. Dolayısıyla aynı baz istasyonunu kullanan ve aynı yayını seyreden kullanıcılar daha az kaynak harcıyorlar.

Ericsson 3. Nesil sistemlerde lider

WCDMA sistemlerini ticari olarak duyuran 108 operatörün 56'sı Ericsson ile anlaştı. Ericsson, kurulan şebekelerinin sayısal olarak fazlalığının dışında, GSM ile artık neredeyse aynı stabilite değerlerine ulaşan üretici firma olma özelliğini de taşıyor. Ayrıca Ericsson'un tüm WCDMA baz istasyonlarının kolayca HSDPA ve HSDUPA teknolojilerine yükseltilmesi operatörlerin yaptığı yatırımları en iyi şekilde değerlendirmesi açısından önemli bir kriter.

HSDPA ile ilk yüksek hızlı mobil genişbant:

Ericsson ilk hızlı mobil genişbant uygulamasını HSDPA teknolojisi ile Ekim 2004 yılında gerçekleştirdi (5Mbps). 2005 Cannes 3GSM Dünya Kongresi'nde HSDPA demolarında ise, 11Mbps veri hızına ulaşmıştır. Bu ilk kez HSDPA Faz2 hızlarının testi olmuştur ve sonraki hedef olarak belirlenen 14Mbps lık veri hızlarına erişim neredeyse gerçekleşmiştir.








Şekil-3: Ericsson Mobile Broadband van, bugün birçok ülkede 11Mbps'e varan hızları göstermek amacıyla kullanılıyor.



Ersin Demirbaş
Ericsson Türkiye


Kısa Özgeçmiş
Ersin Demirbaş Ericsson Türkiye'de altı yıldır Müşteri Çözümleri Bölümü'nde Çözüm Müdürü olarak çalışmaktadır. GPRS, EDGE, Wi-Fi/ Wi-Max ve 3G sistemlerinin satışından sorumlu olan Demirbaş çeşitli ülkelerde bu konularda çalışmalar yapmıştır.