Beleş Değil Özgür İşletim Sistemi

    Evet Linux için söylenecek ilk cümle " Özgür İşletim Sistemidir ". Fakat bu özgürlüğün anlamı nedir, niye özgür değil de beleş işletim sistemi kavramı gelişti? Bunun en önemli nedeni Linux'ta lisans bedelinin olmaması. Peki Linux'ta yoksa bunun anlamı nedir? Bunun anlamı en genel manada söylersek; Linux kar satışını planlamayan tüm yazılım kodları açık ve geliştirmeye açık olmasıdır.

    Eyvah Linux'sun kodlar açıkmış bunun güvenliği nerede ya da eyvah Linux işletim sistemini kurulursa tüm güvenliğimiz açık olacak vs. Çoğunuzun aklından şu anda bu sorular eminim ki geçiyordur ama gerçek bundan ne kadar farklı. Fakat sizlere birkaç örnek vermek istiyorum. Dünya çapında %70 elinde bulunduran APACHE web serveri bir açık kod projesidir. Tüm kodları açık olmasına rağmen güncel versiyonlarında 1999'dan beri APACHE Web Server'inde güvenlik açığına rastlanmamıştır.

    Linux, Linux diyoruz da peki bu Linux nedir? Helsinki Üniversitesinde bir öğrenci olan " Linus Torvalds " Minix işletim sistemini pek sevmekte ama birçok istediği özelliği de bulamamakta, Linus süper hızlı, yepyeni bir 386 AT bilgisayar alıyor. 1991 Temmuz'unda posix standart tanımları üzerine bilgi toplamaya başlıyor. Ağustos sonunda sadece bir "hobi" olarak 386+ AT işlemcilerde çalışan bir işletim sistemi geliştirdiğini belirterek Minix'te en çok olması istenen özellikleri araştırmaya başlıyor ve Ekim 1991'de Linux'un ilk sürümü olan 0.02'yi duyuruyor. Zamanla bugünkü halini alıyor.

    Gördüğümüz Linux işletim sistemleri aslında iki büyük açık kod projesinin birleşmiş halidir. GNU (GNU is Not Unix) proje ve Linus Torvalds geliştirdiği Linux kernel (çekirdek) birleşmesinden meydana gelmiştir. GNU/ Linux olarak dağıtılmaktadır.

    Peki GNU nedir? MIT'de çalışan Richard M. Stallman GNU Projesi'ni 1983'te başlatıyor. Yazılımın topluma ait olması, özgür olması gerektiğini savunuyor ve 1990 yılında işletim sisteminin çekirdeği (kernel) haricinde tüm görsel arayüzünü tamamlıyor. Fakat görsel olarak arayüzü olmasına rağmen bu programların tümünü bir çatı altında toplayacak bir çekirdeği aramaya başlıyor ve Linus Torvalds'in geliştirdiği çekirdeği duyuyor ve böylece iki proje birleşerek GNU/LINUX ortaya çıkıyor. Kısaca GNU Linux'ta çalışan programlara verilen genel adıdır. Linux ise bu trafiği kontrol eden işletim sisteminin çekirdeğidir.

    Peki Linux ile neler yapabiliriz? Linux işletim sistemi tam bir İngiliz çakısı gibidir. Her şeyi üzerinde gelir. İsterseniz bir e-mail server isterseniz bir web server hatta şirketlerin binlerce hatta on binlerce dolar yatırım yaptığı güvenlik (firewall) ve saldırı algıla sistemi bile olabilir (IDS).

    Peki Linux bu kadar iyi ise niye bu kadar geri planda diye düşünebilirsin ama buda böyle değil. Linux tüm dünyada server sistemlerinin %65 - %75 çalışan ve kullanılan bir sistemdir. Bunlar Web Server, e-mail Server, FTP server, Fax Server, Firewall, IDS, Dosya paylaşım vs vs vs.

    Birazda Linux'ta güvenlikten bahsetmek istiyorum. Linux işletim sistemlerinin güvenliği neredeyse %100'dür. Tabii ki güncel versiyonlarının kullanılması, güvenlik ve dosya yapıları tam ayarlandığı taktirde. Bazı işletim sistemlerinde on binlerce virus ve trojan olmasına rağmen Linux'ta altında çalışan virus sayısı 4-5 tanedir ve bunların oluşma çalışması Linux'sun tamamen yanlış derlenmesi (kurulması) ve yanlış kullanıcı hakkı verilmesinden oluşur. Linux'ta kullanıcı hakları çok gelişmiş olup tamamen halka yapısındadır. Peki bu halka yapısı nedir? Halka yapısı; her kullanıcıyı bir halka düşünün ve grupları da o kullanıcıları çevreleyen halkalar olarak düşünün. Halkalar arasında geçiş olmaz. Dosyalara tanımlanmış kullanıcılar haricinde hiçbir kullanıcı o dosyaya erişemez. Örnek Nail kullanıcısı bir dosya oluşturuyor ve o dosyaya kendi okur-yazar-görür yetkisi veriyor ve grubundaki kişilere ise dosyayı okur ve görür yetkisi veriyor. 2 kullanıcı daha olduğunu düşünelim bunlar Engin (Nail grubuna üye) birde İbrahim (Nail grubuna üye değil). Bu kullanıcılardan Engin Nail'in açtığı dosyayı görür ve içindekileri okur ama bir şey yazamaz, fakat İbrahim bu dosyayı değil okumak dosyanın bulunduğu dizinde o dosyayı bile göremez. Trojan ve viruslerde oluştuktan sonra kendilerini o dosyanın üzerine yazmak ile çoğaldığını düşünürsek bir kullanıcıya virus bile bulaşsa sadece kullanıcının oluşturduğu dizinlere ve dosyalara bulaşır ve diğer hiçbir dosyaya ve ÖZELLİKLE SİSTEM DOSYALARINA BULAŞAMAZ. Böylece işletim sisteminin güvenliği de sağlanmış olur.

    Sizlere Linux'sun ne olduğundan, hafifçe nasıl çalıştığından ve güvenliğinden bahsettik. Peki Linux'ta neler yapabiliriz, hangi programlar var bunlardan da bahsetmek isterim. Çoğunuzun aklına Linux siyah ekran olarak gelmektedir. Sizlere birkaç Linux ekran görüntülerinin bulunduğu siteleri göstermek isterim ki fikirleriniz daha net olsun. KDE, Gnome, Xpde sitelerindeki görüntüler umarım fikirlerinizi değiştirmiştir. Bunların hepsi Linux işletim sistemlerinden alınmış ekran görüntüleridir. Görüntüler tamam da başka neler var? Linux'ta yok yok çoğu dağıtımın içinde gelen genel programları yazım;
1. OpenOffice (Word, Excel, PowerPoint vs gibi Office dosyalarını görüp değiştirebileceğimiz yazılım)
2. Evulotion, Netscape, Mozilla Messenger (e-mail posta istemcileri)
3. Netscape, Mozilla, Galeon, Konqueror, Opera, Firebird, Epiphany (Web tarayıcılar)
4. Moonlight, GIG3DGO, Povray, K3D (3D grafik programları)
vs. ayrıntılı liste ise Linux programlar adresinde bulabilirsiniz.

    Son olarak Linux'sun satılması ve içindeki programların ücretlerinden bahsetmek istiyorum. Linux satılık bir işletim sistemi değil. Linux'ta lisans yerine GPL (Genel Kamu Lisansı) olarak dağıtılmaktadır. Bunun anlamı program ile ilgili tüm kodların açık olacağı ve geliştiricilerin geliştirdikleri kodları da açmakla yükümlü olduklarıdır. Yani Linux işletim sistemini isterseniz bir arkadaşınızdan CD'lerini alıp tüm bilgisayarlarınıza yükleyebilirsiniz. Peki gördüğümüz Linux dağıtımlarındaki ücretlendirmeler ne oluyor? Bunlar ise aldığınız dağıtımdaki kitaplar, CD'ler, çıkartmalar, ve aldığınız dağıtıma göre alacağınız destek ücretidir. Mesela yaklaşık 90$'a alacağınız SuSE Linux 9.2 içinden 3 kitap çıkar. Bu kitaplar Linux'sun nasıl kurulacağına, nasıl ayar yapılacağına, nasıl kullanılacağına kadar olan tüm bilgileri içerir, ayrıca 3 aylık telefon/e-mail desteğini içerir. Ama bunu istediğiniz kadar bilgisayara yükleyebilirsiniz. Peki Linux desteği veren firmalar neyden kazanıyor yoksa hayır işimi yapıyor diye düşüyorsunuzdur. Onlar ise genelde Linux desteğinden, eğitim ve programlamadan kazanmaktadır.

    Evet gördüğünüz gibi Linux işletim sistemi bir öcü değil aksine tam bir bodyguard gibi bir işletim sistemidir. Son sözüm bir reklamdaki slogan olsun. " Eğer Server'larınızın yerini unutuyorsanız onlar birer Linux Server'dır " .

Linux ile ilgili tüm sorularınız için : http://www.teslabit.com - 0 212 210 86 79 - 89