Kickstarter vs Projemefon

Erkut Altındağ

erkutaltindag@gmail.com

“Aklınıza dünyayı kurtaracak bir fikir geldiğinde ne yaparsınız?” İşte Kickstarter internet sayfasının var olma nedeni bu basit soru üzerine kurulu. Sayfanın kurucuları kendilerini parlak fikirlerin finansal olarak desteklenmesini sağlayan bir aracı olarak tanımlıyorlar. Teknolojiden sanata kadar birçok alanda inovatif (yenilikçi) fikirlerin hayata geçmesini sağlayan bir mekanizma kurma çabası içindeler. Bugüne kadar 30 binden fazla projeye destek verilmesini sağladılar. Sistem çok basit işliyor, aklınıza gelen ticari fikri veya ürünü kickstarter.com adresinde bir hesap açarak tanıtmaya başlıyorsunuz. İhtiyacınız olan nakit parayı belirttikten sonra eğer takipçilerinizi ikna edebilirseniz, internet üzerinden projenize bağışlar gelmeye başlıyor. Bu kolay bir süreç değil, sayfanızı oluşturmalı, açıklayıcı bilgiler ve tanıtım videoları eklemeli, projenizin gerçekçiliğini kanıtlamalısınız. Belirtilen zamana kadar yeterli destek gelmesi durumunda Kickstarter devreye giriyor ve özel bir anlaşma ve sıkı kontroller sayesinde bağışlanan para hesabınıza aktarılıyor. Siz de önceden belirlenen süre içerisinde projenizi nihai aşamaya getirmeye çalışıyorsunuz.

İlk çıktığında böyle bir mekanizmanın nasıl işleyeceği konusunda birçok soru işareti vardı. Bunlardan ilki, özellikle yüksek fonlama ihtiyacı olan projelerde nakit desteği sağlandıktan sonra projenin sahiplerinin bu kaynağın ne kadarını proje için, ne kadarını da şahsi menfaatleri için kullanacakları konusundaki şüphelerdi. Bir diğeri ise projenin başında ortaya atılan fikir ile sonunda ortaya çıkan ürün veya hizmetin kalitesinin aynı olup olmayacağı konusuydu. Kickstarter’in iddiasına göre projelerin %44’ü başarıya ulaştı ve optimal bir şekilde fonlandı.

“Türkiye’de böyle bir organizasyon kurulabilir mi” sorusunun cevabı yakın zaman önce bulundu: Projemefon.com adlı internet sitesi, büyük oranda Kickstarter içerikli olsa da aynı sistemi ülkemizde devreye soktu. Özellikle de “ya hep ya hiç” sloganının yabancı sitenin sloganından alınması dikkat çekiyor. Projemefon.com’a baktığımızda biraz daha ufak bütçeli çalışmaların sitede yer aldığını görüyoruz. Bunun ilk nedeni insanların böyle bir sistem hakkında (crowdsourcing) bilgi sahibi olmamaları. Diğeri ise ülkemizdeki ekonomik koşullar ve güvensizlik. Ayrıca kullanılan dil de diğer bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Biz kickstarter.com’a girip bir projeye bağış verebiliyoruz, çünkü uluslararası geçerliliği en yüksek olan dil İngilizce kullanılmış. Ancak Projemefon için mutlaka Türkçe bilmek gerekiyor, sayfanın yabancı dil desteği henüz bulunmuyor. Yapı olarak da bakıldığında Projemefon sanki Kickstarter’da yer alan bir proje gibi duruyor; ümit vaat ediyor, ancak geliştirilmesi için ciddi bir bütçeye ihtiyacı var. Yine de daha geniş açıdan baktığımızda ülkemizdeki önemli ticari girişimlerden birisi olarak kabul edilebilir.

Toplumdan maddi destek alarak ilerleme ve ticari fikirleri gerçeğe dönüştürme çabası önümüzdeki yıllarda daha da yaygınlaşacak, bununla birlikte insanların parlak fikirlerinin ve girişimlerinin bu sistemler içerisinde eriyip gitmesi de söz konusu. Örneğin, bu tip sayfalar üzerinde siz bağış için sayfa açtığınızda, projenizin patenti yoksa tüm fikri ve teknolojik haklarını bir başka girişimci veya şirket kullanabilir. Hayal ettiğiniz ürünün fonlanmasını beklerken bir gün mağazanın birinde aynı ürüne rastlayabilirsiniz. Ayrıca insanların düşünsel emeklerini internet üzerinden paylaşıma açmak çok doğru olmayacaktır. Yine internet sayfaları üzerinden gerçekleşen milyonlarca dolarlık bağışların güvenliği ve sahtecilik ihtimali de işin diğer zorlu tarafı olmaktadır.

Orijinal bir fikriniz mi var? Öncelikli olarak bunu hayal ve tasarım aşamasında kimseyle paylaşmayın. Fikrinizin “gerçekleştirilebilir” olduğunu hissettiğinizde ise sadece güvenilir girişimcilerle paylaşıma gidin, mümkünse de fikri haklarınızla ilgili gerekli tescil işlemlerini gerçekleştirin. Aksi takdirde, bir gün kendi fikrinizi satın almak zorunda kalabilirsiniz…

Yrd. Doç. Dr. Erkut Altındağ
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
Beykent Üniversitesi