Teknoloji Tasarrufu

Erkut Altındağ

erkutaltindag@gmail.com

2019 yılına iş arayarak giren bir üniversite mezunu olduğunuzu hayal edin. Hayallerinizdeki bölümden en iyi notları alarak mezun olmuşsunuz ve üniversiteyi bitirmenin verdiği haklı mutluluk duygusu ile iş hayatına atılmak için adımlar atmaya gayret ediyorsunuz. Bilgisayar programlarında çok iyisiniz, ofis programlarını ileri düzey kullanabiliyorsunuz. Fotoğraf ve video kurgulamada başarı sertifikalarınız var, iki yabancı dil biliyorsunuz. Bu vasıflar ile iş bulmak çok kolay olacak derken firmalar işçi çıkartıyor, bazıları iflas açıklıyor. Döviz kurları sürekli dalgalanıyor, kimse yeni personel alarak maliyete ve riske katlanmak istemiyor. Bu çizdiğimiz tablo her ülkenin, kısa veya orta vadede başına gelebilecek bir durum. Elbette gerekli önlemleri almazsak bizim de başımıza gelebilir. Ancak az önce saydığımız kaotik ortama sebep olan davranışların başında aşırı tüketim geliyor. Özellikle teknolojik ürünlere harcadığımız para bazen astronomik rakamlara ulaşabiliyor.

Bir takvim yılı içerisinde elektronik cihazlara, teknolojik oyuncaklara ne kadar para harcıyoruz? Telefonumuzu ne sıklıkta değiştiriyor, bilgisayar veya konsol oyunları için ne kadar ödeme yapıyoruz? Teknolojiye ayırdığımız bütçe nedir? Tüm bu soruların cevapları sosyo kültürel etkenler ve gelir düzeyine göre değişmekle birlikte, her aile veya birey için ortalama bir rakam olarak karşımıza çıkıyor. Güncel ulusal israf raporlarını incelediğimizde dikkatimizi çeken önemli noktalar olduğunu görüyoruz. Ülkemizde cep telefonu değiştirme sıklığının yaklaşık 3.5 yıl olduğu görülüyor. Cep telefonu pazarının ağırlığının ithal ürünler olduğu düşünüldüğünde, ticaret açığı vermemizin temel sebeplerinden birisi de elektronik cihazları satın alırken gelir seviyemizi veya fiyatını düşünmeden karar veriyor olmamız. Peki, alışveriş yaparken hangi kriterleri baz almalıyız? Sınırlarımız ne olmalı?

Bu çerçevede her anlamda teknoloji tasarrufu yapmanın bazı püf noktalarını belirtmekte fayda olacaktır:

– Masaüstü veya dizüstü bilgisayarlarınızın kullanım dışında güç tasarrufu moduna geçebilmeleri için bu seçeneğin aktif edilmesi gerekmektedir. Ayrıca bilgisayar açıkken ve güç harcıyorken, cep telefonlarınızı şarj etmek optimal bir ek fayda sağlayabilir.

– Yavaşlayan bilgisayarınızı değiştirmek yerine ufak donanım ve yazılım güncellemeleri ile kullanılabilir hale getirin. Örneğin birçok bilgisayarda mekanik hard diskler mevcuttur. Özellikle Windows’un açılışında ve programlar arası geçişte katı hal disklerinin (SSD) hızı, mekanik diskler ile kıyaslanmayacak ölçüde ileridedir. SSD fiyatlarının da oldukça düştüğü bugünlerde 256 veya 512 GB SSD takviyesi bilgisayarınızı oldukça hızlandıracaktır. Mevcut mekanik diskleri de masasüstü bilgisayarınız varsa ikincil disk olarak kullanabilirsiniz. Büyük yer kaplayan video ve fotoğraf gibi dosyalarınızı da harici belleklere yedekleyebilirsiniz. İlaveten, bilgisayarınızın içinin düzenli olarak temizlenmesi de kullanımınızı olumlu yönde etkileyecektir.

– Taksitli satışlar fırsat olabileceği gibi aynı zamanda bir tuzaktır da. “Nasıl olsa 9 ayda ödeyeceğim” mantığıyla hareket edildiğinde, kümülatif rakam dikkatten kaçabiliyor. Taksit ödemelerinin aylık gelirimize uygun olması, aldığımız ürünün bütçemize uygun olduğunu asla göstermez! Bu konuda yurtdışındaki harcama oranlarına baktığımızda maaş üzerinden bir oranlama yapıldığını ve insanların tüketim düzeylerini bu oranlara göre düzenlediğini söyleyebiliriz.

– Kumanda, konsol kumandası ve benzeri pil tüketimi yüksek olabilecek cihazlarda şarjlı pil kullanmak büyük avantaj sağlayacaktır. AA veya AAA pillerin kullanım süreleri göz önüne alındığında, şarjlı piller kendilerini iki şarj kullanım sonrasında amorti etmektedirler. Şarj döngüleri de 1.000 defaya kadar randıman sağladığı için uzun yıllar yeni bir pil almaya gerek kalmadan tüm pil ihtiyacı duyan elektronik eşyalarınıza güç sağlayabilirsiniz.

– Cep telefonlarında kullanılan piller ağırlıklı olarak lityum iyon pillerdir; bu tür pillerin tamamen boş kalması tercih edilmemeli; gün içerisinde fırsat olduğunda şarj edilmelidir. Ayrıca son dönemlerde oldukça popüler hale gelen ve fiyatları ucuzlayan güç bankaları da alternatif ve etkili bir çözüm olarak kullanılabilir.

– Ev aydınlatması olarak LED ışık tercih edin; ampul veya şerit olarak farklı türlerde ışıklandırma yöntemleri deneyebilirsiniz. Ayrıca akıllı anahtarlar ile evdeki ışıkları tek bir merkezden yönetebilir, tasarrufa yönelik önlemler alabilirsiniz.

– Beyaz eşya alacağınız veya eskisini değiştireceğiniz zaman geldiğinde A+ veya A++ beyaz eşyalara ağırlık verin. Özellikle Buzdolabı gibi sürekli elektriğe takılı olan beyaz eşyalarda tasarruf cihaz başına yılda 500 lirayı geçebiliyor.

– Var olan ve arızasız çalışan cihazlarınızı kontrol edin; bozulana veya kullanılamayacak kadar eskiyene kadar kullanın. Ülkemizde en önemli sorun, bir elektronik eşyamız eskimeden hemen yenisini alıyoruz. Hatta bazen sadece bir defa kullandıktan sonra yenisini aldığımız yüksek teknoloji içeren oyuncaklar olabiliyor. Bu örnekler içerisine bilgisayar ve konsol oyunlarını da hatta oyunları da dahil edebiliriz. Şu anda kutulu oyun almak pek de mümkün değil. 300 lira ile 600 lira arasında değişen fiyatlar karşımıza çıkıyor. Bu sebeple oyunlarınızı dijital olarak internetten satın alın; indirimleri takip edin. Humble Bundle, Steam, Epic Games, Good Old Games, Fanatical gibi firmaların sayfalarında oldukça uygun fiyatlı oyunlar bulabilirsiniz. Bazen kutulu fiyatı 300 lira olan bir oyunu indirimden 20 liraya alabiliyorsunuz. Sadece doğru zamanda doğru kaynakları takip etmeniz gerekli!

Tüm bu kalemlerde yıllık 1.000 lira tasarruf sağlayıp, gidip 10.000 liraya bir telefon almak ve ikinci gün elinizden düşürmek gibi bir senaryo da üretilebilir. Aslında kulağa şaka gibi gelen bu senaryo maalesef küresel tüketim kültürü içerisinde oldukça doğal karşılanabiliyor. Bizim gelirimiz ne kadar ki, maaşımızın birkaç katı seviyesinde ürünler satın alabiliyoruz? Dünyaya tam olarak hangi değeri üretiyoruz ki, bunun karşılığında doğal kaynakları doğrudan tüketen ürünleri almaktan çekinmiyoruz? Gerçek anlamda tasarruf etmeye başlamazsak, yeryüzünün biz insanoğlundan tasarruf etmek isteyeceği günler de çok yakında gelecektir…