“Yapay Zeka”

Erkut Altındağ

erkutaltindag@gmail.com

Çevremizdeki tüm elektronik eşyalar gün geçtikçe daha işlevsel ve daha akıllı hale geliyor. Bunun nedeni, bu eşyalarda kullanılan ‘Yapay Zeka’ (Artificial Intelligence) yazılımları. Bugüne kadar bu konuda ne duyduğunuz, ne kadar bilgi sahibi olduğunuz önemli değil. Önemli olan, bu yazıyı okuduktan sonra bu gelişmeleri ne kadar yakından takip etmek isteyeceğiniz!

Kasparov, Deep Blue bilgisayarı ile yaptığı satranç maçlarını çoğunuz hatırlıyorsunuzdur. IBM firmasının geliştirdiği bu 1.4 tonluk cihaz, her satranç oyuncusuna klasik olarak verilen 3 dakika içerisinde 100 ile 200 milyar arasında hamle olasılığı hesaplayabiliyordu. Bunun yanısıra, yeni hamlelere ve oyun stratejilerine kolaylıkla uyum sağlayabiliyordu. Belki bu sadece bir işlemci gücü olarak gözükebilir ama, Deep Blue tasarım ekibi, geliştirdikleri yazılımla bilgisayarın gerçek bir rakip gibi kendi stratejilerini geliştirmesini sağlamışlardı. Yani sizi yenmek isteyen, bunun için kurallara uyarak her türlü ihtimali düşünen gerçek bir rakip. Deep Blue, gelişen yapay zeka teknolojisinden çok basit bir örnek. Burada asıl önemli olan yapay zeka programları ve bunların mekanik uyumunun sağlanması. Yani bir robotun kendi kendine düşünüp hareket edebilmesi ve çeşitli davranışlar sergileyebilmesi.

Yapay zeka ile mekaniğin birleşmesiyle ilgili ilk çarpıcı gelişme AIBO idi. Sony firmasının robot köpeği olan AIBO, kendi yapay zekasına sahip. Üzerindeki sensörlerin de yardımı ile, sahibinin kendisine nasıl davrandığını hissederek, ona uygun bir davranış modeli sergiliyor. Örneğin biraz sert davranırsanız, kızgınlığını belirten sesler çıkartıyor ve sizden uzaklaşıyor. Ayrıca yine belleği sayesinde 75 sesli komutu anlayıp uygulayabiliyor. Şarjı bitmeden hemen önce de gidip şarj makinesini buluyor, kendini şarj etmeye başlıyor. Basit gibi gözüken eylemler olsa da bir zeka parıltısı net olarak gözüküyor.

Asıl geliştirilmek istenen, kendi kendine düşünebilen ve kendini geliştirebilen, eğitilebilen yapay zeka formları. Kendisine verilen komutları sorgusuz olarak yerine getiren değil, verilen komutu inceleyip en uygun işlemi yapan bilgisayarlar eskilerinin yerine geçmek üzereler. Bilgisayarınızı her açtığınızda kişisel bir yardımcı sizi dinliyor olacak ve onunla dilediğiniz gibi sohbet ederek istediğiniz işlemleri onunla beraber yapabileceksiniz. Birçok yazılım şirketi gerçek bir arkadaş gibi sohbet edip dertlerinizi paylaşabileceğiniz programlar geliştirmeye çalışıyorlar. Bunlardan bir çoğunu internet üzerinden ücretsiz indirip çalıştırabilirsiniz. Hatta bazılarında seslendirme bile mevcut.

Amerika’daki bazı mahkemelerde, yapay zeka kullanılarak davaların sonuçlandırılması sağlanacak. Örneğin gelişmiş bilgisayarların veri bankasında önceki olaylarda alınan benzeri kararlar, yasaların hangi suça ne kadar ceza verdiği gibi bazı kritik bilgiler bulunacak. Yapay zeka yazılımı da yargıca büyük bir kolaylık sağlayarak, en uygun cezayı ya da sonucu tavsiye niteliğinde bildirecek. Yargıcın bu öneriyi değerlendirmesi ise kendine kalmış. Şimdilik bu önerilerin bir yaptırımı yok.

Yakın bir zamanda, ev içi sistemlere entegre edilecek yapay zeka sistemleri, insanların günlük hayatlarına direkt olarak müdahalede bulunabilecek ve onlara yardımcı olacak. Nasıl mı? Öncelikle güvenlik konusundaki gelişmeler göze çarpıyor. Ev veya işyeri içerisindeki güvenlik kameraları, merkezi bir sisteme bağlı olacak. Normal dışı bir aktivite gördüklerinde polise hemen haber vermeyecekler. Gerektiğinde kapıları kilitleyip polis çağırabilecek, gerektiğinde de istenilen bir telefona haber verebilecek. Beyaz eşyalar da akıllanıyor; internete bağlanıp eksik olan yiyecekleri sipariş eden buzdolabı zaten piyasaya sürüldü. Hedef, tüm beyaz eşyaların aynı sisteme bağlı olarak, koordineli bir şekilde çalışmalarını sağlamak. Televizyon ve ses sistemlerinde de bu yazılımlar geliştirilmeye çalışılıyor. Evde her odada bulunacak dokunmatik ekranlardan ve panellerden istediğimiz kanalı izleyip, istedikleri ayarları buradan değiştirebiliyorlar. Örneğin bu panellerden evin ısısını değiştirebilir, evin ışıklandırmasını dilediğiniz gibi ayarlayabilir veya arkadaşlarınızla telefon görüşmesi yapabilirsiniz. “Akıllı Ev” olarak adlandırılan bu sistemler şimdilik çok yüksek fiyatlarda satışa çıksa da, önümüzdeki yıllarda makul fiyat seviyelerine ineceği düşünülüyor.

Bilim adamları, attıkları her adımda insan doğasını örnek almaya devam ediyorlar. Günümüz teknolojisiyle insan aklını geçebilecek, ya da rakip olabilecek bir yapay zeka formu geliştirmek mümkün değil. Çünkü işin içine duygular, yetenekler ve insani faktörler giriyor. Bununla birlikte son 30 yıldaki yapay zeka çalışmaları, önümüzdeki dönemlerde bu konudaki gelişmelerin hayal gücümüzün de ötesinde olabileceğini gösteriyor. Oluşturulacak yeni tür, insanın yerini asla alamaz. Ama bizleri bir tehdit olarak görebilir ve bizim yerimizi almak için bizi ortadan kaldırmayı deneyebilir. Bilimkurgu filmlerinde sıkça izlediğimiz, insanlarla robotların hayatta kalmak için yaptıkları savaşlar bir gün gerçek olabilir. Yani kurguyu gerçek yapmak insanoğlunun elinde; her ne kadar sonuçları belirsiz olsa da!

Yapay zeka ile ilgili bazı önemli linkler:

www.yapay-zeka.org

www.alicebot.org

www.a-i.com