logo

Aile Şirketleri ve Nepotizm


Erkut Altındağ
erkutaltindag@gmail.com

Aile şirketleri için en genel literatür tanımı, şirketin hisselerinin yarıdan fazlasının bir aile grubuna ait olması şeklindedir. Aynı zamanda yönetim kademelerinde genelde aynı aileden gelen çalışanlar bulunur. Türkiye’deki şirketlerin %95’inden biraz fazlası aile şirketi statüsünde bulunuyor. Aile şirketlerine yapısal olarak bakıldığında birçok avantaja sahip olduğu söylenebilir. Bunlardan ilki karar alma mekanizmalarının çok hızlı işlemesi. Kriz anlarında holdinglerin yönetim kurulları birkaç gün içerisinde ancak toplanırken, aile şirketlerinde bir akşam yemeği sırasında önemli kararlar alınıp kriz aşılabilir. Sermaye artırımı veya nakit ihtiyacı gerektiğinde ise aile büyükleri devreye giriyor ve geçici de olsa anlık dalgalanmaların etkisini en aza indirebiliyorlar. Aile şirketlerinin sahip olduğu tüm bu avantajların aksine bazı ciddi dezavantajlar da bulunuyor. Bunların ilki kurumsallaşma konusunda yeterli düzeyde olmayan aile şirketlerinin yönetim yeteneklerini kullanamaması. Diğer önemli bir konu ise aile şirketlerinde sıkça rastlanan bir problem olan nepotizm; diğer adıyla adam kayırmacılık veya işe akrabaların yerleştirilmesi. Ülkemizde sıkça rastlanan bir durum olan nepotizm, özellikle şirketlerde kilit pozisyonlara aile içerisinden akrabaların alınmasını ifade ediyor. Örneğin işletmelerde muhasebe veya finans gibi kritik öneme sahip departmanlarda uzmanlık düzeyinde bilgi sahibi olmadan çalıştırılan aile fertleri nedeniyle yapılan hatalardan dolayı her yıl binlerce şirket kepenk kapatıyor. Şirkette herhangi açık bir pozisyon için profesyonel çalışanlar yerine aile içerisinde işsiz durumda olan bireyler değerlendirmeye alınıyor. Hele ki aile bireyleri şirketin önemli pozisyonlarında görev alıyor ve işin nasıl yapılacağını tam olarak bilmiyorsa; öğrenene kadar çok yüksek bir maliyet ortaya çıkıyor. Hatta işi kusursuz yapana kadar geçen sürede ortada faaliyet gösteren bir şirket bile kalmayabiliyor!

Birçok şirket reklamlara milyonlarca dolar ödeyip ne kadar iyi bir şirket olduklarını, ürün ve hizmetlerinin ne kadar iyi olduğunu anlatmaya çalışıyor. Bazı şirketler de piyasaya girişte çok düşük bir fiyat politikası uygulayarak ürün ve hizmetlerini mümkün olduğunca fazla müşteri ile buluşturmaya gayret ediyor. Hangi politikayı seçerse seçsin bir işletmenin sahip olabileceği en önemli değer, doğru pozisyonda doğru insanı çalıştırıyor olmasıdır. Hatta gidilecek hedefin belirlenmesinden önce kimlerle birlikte nasıl gidileceğini planlayan yöneticilerin günümüzün dinamik piyasa koşullarında daha başarılı olduklarını görebiliyoruz. Aile şirketlerinin başarılı olamamaları durumunda birkaç çıkış yolu alternatifi içerisinden kendilerine en uygun olanı seçmek zorunda olduklarını biliyoruz. Bunların arasında şirket evlilikleri, hisse devri veya satış opsiyonları var. Birkaç bölümün kapatılması ve şirketin küçülmesi de diğer bir alternatif. Eğer tüm çıkış çabaları işe yaramıyorsa iflas veya faaliyetleri durdurma kararı alınmak zorunda.

Aile şirketlerimizin küresel bir başarı gösterebilmesi için iki yeni olguya odaklanmaları gerekiyor: Gerilim ve belirsizlik. Bunun için de her bir çalışanın ne yaptığını çok iyi bilerek karar alması ve uygulaması lazım. Tecrübesine ve eğitimine önem vermeden işe alınan her bir çalışan şirketin hedefinden uzaklaşmasına yol açan bir oyuncu haline dönüşebiliyor. Yakınımızı mutlu ettiğimizi düşünürken, birkaç ay sonra hem şirketimizin kapanmasına hem de iş verdiğimiz akrabalarımızın işsiz kalarak hayal kırıklığına uğramasına yol açabiliyoruz. Şirket hiçbir zaman optimum noktaya ulaşamadığı için rakiplerin taktiklerine karşı sürekli bir savunma içerisinde olmaya çalışıyoruz. Tüm dünyada şirketlerin uygulamaya başladığı yeni bir taktiği de burada belirtmekte fayda olacaktır. Pac-Man savunması adı verilen bu strateji adını ünlü bilgisayar oyunundan alıyor. Eğer sizin peşinizde sizi yemeye çalışan canavarlar varsa sürekli kaçarsınız. Ancak oyunda elde ettiğimiz veya yolda bulduğumuz bazı iksirler sayesinde belirli süreler canavarları yiyebilir hale gelirseniz, siz canavarları peşinizden koşturursunuz. İşte asıl mesele, bizim rakiplerimizi etkisiz hale getireceğimiz yöntemler bulmak ve eşsiz stratejiler üretebilecek personeli şirkete kazandırmak. Sürekli savunma halinde kalıp kaçmaktansa, sürekli yeni taktiklerle ileri doğru gitmeye çalışmak ve rakiplerden çekinmemek belki de en etkili taktik olacaktır.

Yrd. Doç. Dr. Erkut Altındağ
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
Beykent Üniversitesi

Etiketler: » »
Share
1979 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

6+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Dışarıda Halka Açık Wi-Fi Kullanıyor musunuz?

    01 Mayıs 2022 Köşe Yazıları

    Evinizin dışında kendi mobil ağınızdan bağımsız halka açık Wi-Fi kullanıyorsanız risk altında olabilirsiniz. Burada en büyük risk veri hırsızlığına maruz kalmanızdır. Hele bir de bu WiFi ağı üzerinde oturum açtıysanız kullanacağınız verinin cinsine göre bu verilerin ve hesabınızın ele geçirilmesi an meselesidir. Halka Açık Wi-Fi Kullanırken Çok Dikkat Siber korsanlar kullandığınız internet servisinin özelliğine göre sizin oturum açarken kullandığınız şifrelere ulaşabilecekleri gibi banka bilgileriniz, özel belgeleriniz ve yaptığınız e-posta...
  • Kokoreç

    01 Mart 2022 Köşe Yazıları

    Sabit bir telefon hattına sahip olabilmek için en az 10 yıl beklerdik. Sarı jetonlar ile telefon kulübelerinde sıra bekleyerek telefon ederdik. Kaset doldurtmak için listeler hazırlar, Beta ve VHS video kasetlerden film seyrederdik. Commodore 64, Atari ve Amstrad CPC464 ilk tanıştığımız bilgisayarlardı. Odalarımızın duvarlarında Duran Duran, Madonna, Samantha Fox ve George Michael posterleri asılıydı. Bo Derek, Ornella Muti ve Ursula Andress'in filmleri, Adile Naşit'in masalları çok meşhurdu. Çernobil kazası sebebiyle ağız tadıyla çay içemediği...
  • İnternette Güvende Kalmak

    01 Ocak 2022 Köşe Yazıları

    İnternet hayatımızın vazgeçilmez bir parçası. Her gün hatırı sayılır bir zaman geçirdiğimiz internette en önemli şey güvende kalmak. İnternetin hayatımıza getirdiği kolaylıklar çok fazla olsa da bunun yanında çok fazla tehlikeye maruz kaldığımız da bir gerçek. Bu yazıda internette ne tür risklerle karşı karşıya kalacağınız ve hangi konulara dikkat etmeniz gerektiğini madde madde sıraladım. Tüm içeriği dikkatlice takip eder ve maddelere uyarsanız internette güvende kalma olasılığınız yükselir. Unutmayın ! Yüzde yüz güvenlik diye bir şey yoktur...
  • Instagram’da Nasıl Güvende Olunur?

    01 Aralık 2021 Köşe Yazıları

    "Instagram’da nasıl güvende olunur?" sorusunun aslında tek bir cevabı yok ama alınabilecek bir sürü önlem var. Bir de bilmeniz gereken bazı püf noktalar. İşte tam da bu nedenle Instagram, insanların hesaplarını güvenli tutmalarına yardımcı olmak için bazı ipuçları paylaştı. Hesaplarınızın güvenliği için umarım aşağıdaki bilgiler size yardımcı olur. Instagram Size Asla DM (Direkt Mesaj) Göndermez Kötü amaçlı hesaplar, hesap şifresi gibi hassas bilgilere erişmek için Direkt Mesaj atabilir. Hesabınızın kapatılma riski olduğunu, Instagram’ın fi...