logo

Kozmik Dedikodular

Erkut Altındağ

Erkut Altındağ
erkutaltindag@gmail.com
Kozmik Dedikodular

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi, yani bilinen kısa adıyla NASA, radikal bir karar alarak tüm insanlı mekik uçuşlarını durdurduğunu açıkladı. 21 Temmuz gecesinde Atlantis Uzay Mekiği’nin sessiz sedasız dünyaya dönüşü ile birlikte 30 yıllık bir dönem de kapanmış oldu. Önceki yıllarda Discovery ve diğer mekiklerin yaşadığı bazı güvenlik sorunları nedeniyle aksayan mekik seferleri, yeni nesil mekikler üretime geçinceye kadar NASA tarafından durduruldu. Önceki mekik fırlatma teknolojisi aynı zamanda çok riskli bir teknolojiyi barındırıyordu. Harici oksijen ve hidrojen tankı ile iki adet hızlandırıcı roketin eşlik ettiği mekik, en ufak hatada ölümcül sonuçlar doğurabilecek bir fırlatma programı ile uzaya gönderiliyordu. Mekiğe kalkıştan sonra 2 dakika kadar eşlik eden hızlandırıcı roketler mekikten ayrılıp okyanusa düşürülüyordu. Diğer harici büyük tank ise kısa bir süre mekikle bağlantısını koparıyor, mekik yörüngeye yerleştikten sonra tekrar kullanılamayacak bir şekilde mekikten uzaklaşıyordu. Kalkış sırasında oluşan basınç, atmosfer dışına çıkılırken mekiğin aşırı ısınması gibi problemler yıllarca NASA’daki mühendislerin başını ağrıttı. Gelinen bu noktada ise NASA’nın mekik uçuşlarını durdurması, çok daha gelişmiş yeni nesil bir uçuş ve fırlatma sistemi üzerinde çalıştıklarının da bir göstergesi olarak kabul edilebilir.

Peki uzaya gerçekleştirilen insanlı mekik seyahatlerinin durdurulmasının sebebi nedir? Neden 2020 yılına kadar yeni bir mekik projesi gerçekleşmeyecek? Önümüzdeki 9 yıl boyunca Avrupa Uzay İstasyonu için olmak koşulu ile birkaç zorunlu seyahat planlanıyor; bunların iptal edilmesi durumunda hangi mekikler astronotları taşımak için kullanılacak?

Bu soruların cevabı için NASA’nın yeni dönemde nasıl bir strateji belirleyeceğini anlamaya çalışmamız gerekiyor. Blue Origin, Boeing, Paragon Uzay Geliştirme, Sierra Nevada ve United Launch Alliance (Birleşmiş Fırlatma Birliği) şirketleri ile anlaşan NASA, uzaya insan taşıyabilecek modern bir mekiğin tasarlanması ve uzaya gönderilmesi durumunda 50 milyon dolar teşvik vereceğini açıkladı. NASA uzay mekiği üretmek için her türlü kaynağa sahip bir kuruluş. Amerikan Senatosu’ndan NASA’ya ayrılan bütçe ile ilgili çatlak sesler çıksa da Amerika’nın prestij sağlayan en önemli unsurlarından birini pasifize etmek, rutin uzay seyahatlerini geçici de olsa askıya almak ne kadar doğru bir karar olacak? NASA’nın aldığı bu kararın etkileri dolaylı olarak tüketici elektroniği sektörünü de etkileyecek. Bu kurumun geliştirdiği birçok devrimsel teknoloji birkaç sene sonra önemli bir cihaz veya hizmet olarak karşımıza çıkıyordu. Astronotlar için geliştirilen özel aygıtlardan mekiklerin sağlam olmasını sağlayan özel alaşımları kadar birçok inovatif öncülüğün lideri NASA’ydı.

Amerika’nın bu tercihi, diğer ülkelerin iştahını kabartacaktır. Yakın zamanda Çin ve Rusya tarafından uzay araştırma programları kapsamında çok önemli adımlar atılabilir. Çin’in büyüme potansiyelini uzay araştırmalarında da sürdürme isteği ve yeni rekabet alanlarında var olmak istemesi nedeniyle bu yeni pazara giriş yapması ve artı değer üretmesi yakın gelecekte beklenen bir durum haline geldi. NASA’nın 2020’li yılları Mars’a insanlı uçuş için tarih olarak göstermesi, diğer ülkelerin yeni hedefler koymasına ve çıtayı yükseltmelerine yol açacaktır. Tüm bu tahminleri bir kenara bırakıp kendi ülkemizin uzay programına baktığımızda ise büyük bir soru işareti ile karşılaşıyoruz. Bizim kurumsal bir uzay araştırmaları merkezimiz bulunmuyor. Tübitak’a bağlı bazı birimler görevlerini önceden belirlenmiş çerçeveler kapsamında gerçekleştirmeye çalışıyorlar ancak yeterli değil. Ülkemizin bu denli önemli bir oyuncu haline geldiği küresel ekonomi içerisinde bu sahada yer almayışı belki de şu anda sahip olduğumuz en önemli ulusal problemlerin başında geliyor. Elbette bütçeden çok önemli bir kaynak tahsisine yol açacak olan böyle bir proje için ciddi bir finansal destek gerekiyor. Bu aşamada işadamlarımıza önemli bir görev daha düşüyor. Eğer ölçek ekonomisinde yer almak istiyorlarsa yeni pazar oyuklarına girip oraya yerleşmeli ve küresel anlamda sürdürülebilir rekabet avantajı elde etmelidirler. Böylece rakiplerinin olmadığı veya çok az olduğu bir pazarda yüksek kar marjı ile katma değer üretebilir ve ülkeye olan katkılarını maksimize edebilirler. İş adamlarının desteği olmadan böyle bir faaliyet alanına girmek ülke ekonomisini yorabilir. Hatta geri dönüşü olmayan ciddi yapısal sorunların ortaya çıkmasına da sebep olabilir.

Türkiye’nin tıpkı NASA gibi çalışan, uzaya mekik gönderebilen, bilimsel araştırmalarda öncü olabilecek bir uzay araştırmaları kurumuna ihtiyacı vardır. Bu net bir şekilde ulusal ihtiyaçtır, en kısa zamanda projenin hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bunun sağlanması için eğitime yatırım yaparak başlanmalı, ülkedeki tüm Ar-Ge faaliyetleri en yüksek düzeyde desteklenmelidir. Üniversitelerde uzay araştırmalarının tüm alt konularını kapsayacak yeni bölümler açılmalı ve bilim insanları yetiştirilmelidir. Yine de mevcut ekonomik yapı güçlendirilmeden, tüm dünyada endişe duyulan global resesyon (işsizliğe yol açan uzun süreli ekonomik durgunluk) dönemi atlatılmadan büyük bir maceraya girişmek çok riskli olabilir. Aksi takdirde devletten kadro almaya çalışan ve kıt kanaat geçinen astronotlarımızın verdikleri hayat mücadelesi başka bir bilimsel araştırma konusu olacaktır.

Yrd. Doç. Dr. Erkut Altındağ

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

Beykent Üniversitesi

Etiketler: » » »
2375 Kez Görüntülendi.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Sosyal Medyada Dunning-Kruger Etkisi

    01 Aralık 2023 Köşe Yazıları

    Sosyal medya, günümüzde bireylerin düşüncelerini, duygularını ve bilgilerini paylaşmaları için popüler bir platform haline geldi. Fakat bazen sosyal medya üzerindeki tartışmalar ve bilgi paylaşımları Dunning-Kruger etkisi ile açıklanabiliyor. Sosyal psikologlar David Dunning ve Justin Kruger’ın ortaya çıkardığı bu önyargı ile kişiler bir hayalî üstünlüğün bilişsel önyargısı ile ilişkilendiriyorlar. İnsanların yetersiz olduğu durumları fark edememesi hali olarak da açıklanabilir. Bu durumda olan insanların yeterlilik düzeylerini nesnel olarak de...
  • DJI Air 3: İki Ana Kamera İle Geldi

    01 Ağustos 2023 Köşe Yazıları

    Yeni DJI Air 3, çığır açan ikili ana kamera sistemiyle dikkat çeken bir drone. DJI Air 3, 46 dakikaya varan uzun pil ömrü ile de öne çıkıyor. Gelişmiş pil teknolojisi sayesinde tek bir şarjla uzun süreli uçuşlar mümkün olurken, pilin hızlı bir şekilde şarj olabilmesi de özel bir ayrıntı. Bu gelişmeler sayesinde DJI Air 3'ü uzun uçuşlar yapmak isteyenler için ideal bir seçenek haline getiriyor. Ayrıca Air 3, her yöndeki engelleri hem algılıyor hem de bunlardan kaçabiliyor. Kullanılan çift kamera, daha uzun uçuş süreleri ve gelişmiş güvenlik gibi...
  • YouTube’da Herkese Açık Kullanıcı Adı Nedir?

    01 Ekim 2022 Köşe Yazıları

    YouTube’un herkese açık kullanıcı adı, kullanıcıların sizi bulmasına ve sizinle bağlantı kurmasına yardımcı olan yeni bir özellik olarak dikkat çekiyor. Kanal adından farklı olarak, herkese açık kullanıcı adı her içerik üretici için benzersiz olacak. Böylece YouTube'da kişiye özgü kimliğinizi daha kolay oluşturursunuz. Kullanıcı Adları ve Kanal URL'leri Herkese Açık Olacak Herkese açık durumda olan kullanıcı adınız kanal URL'lerinde görünecek. Kişiselleştirilmiş olan URL, herkese açık kullanıcı adı için genel olarak belirleyici olacak. Herk...
  • Dışarıda Halka Açık Wi-Fi Kullanıyor musunuz?

    01 Mayıs 2022 Köşe Yazıları

    Evinizin dışında kendi mobil ağınızdan bağımsız halka açık Wi-Fi kullanıyorsanız risk altında olabilirsiniz. Burada en büyük risk veri hırsızlığına maruz kalmanızdır. Hele bir de bu WiFi ağı üzerinde oturum açtıysanız kullanacağınız verinin cinsine göre bu verilerin ve hesabınızın ele geçirilmesi an meselesidir. Halka Açık Wi-Fi Kullanırken Çok Dikkat Siber korsanlar kullandığınız internet servisinin özelliğine göre sizin oturum açarken kullandığınız şifrelere ulaşabilecekleri gibi banka bilgileriniz, özel belgeleriniz ve yaptığınız e-posta...