Mavi Okyanus Stratejisi

Erkut Altındağ

erkutaltindag@gmail.com

İşletme literatüründe son yıllarda ortaya çıkan yeni kavramların başında Mavi Okyanus Stratejisi geliyor. Tanım itibariyle bu strateji, şirketlerin kendi oluşturdukları özel bir piyasa ortamında rekabetten uzak, tüm enerjisini inovatif (yenilikçi) ve kaliteli mal ve hizmetler üreterek müşterilerin ihtiyacını karşılamaya yönelik bir olgu olarak karşımıza çıkıyor. Yoğun rekabetin yaşandığı, rakiplerin birbirlerinin pazar payını almaya çalıştığı, kızıl okyanusların tüm şirketleri güçsüz hale getirdiği yaklaşımını benimseyen Mavi Okyanus Stratejisi, en çarpıcı sonuçlar için özel pazar oyuklarında (keşfedilmemiş segmentlerde) yeni ürün ve hizmet süreçleri tasarlayıp bunları farklı pazarlama teknikleri ile tüketiciyle buluşturma noktasına vurgu yapıyor. Mavi Okyanus ile Kızıl Okyanus Stratejisi arasındaki temel düşünce farklılıkları da şu şekilde özetlenebilir:

Kızıl Okyanus Stratejisi’nin Yapısal Özellikleri:

– Mevcut pazar içerisinde rekabet etme

– Rekabetin üstesinden gelme politikası

– Mevcut talebi genişletme

– Maliyet/Değer tabanlı ticaret oluşturma

– Şirketin tüm birimlerini ve fonksiyonları düşük maliyet veya farklılaştırma stratejisi üzerine yönlendirme

Mavi Okyanus Stratejisi’nin Yapısal Özellikleri:

– Tek bir firmanın olduğu pazar boşluğu oluşturma

– Rekabeti devre dışı bırakma

– Yeni talepler oluşturma ve bunları ele geçirme

– Maliyet/Değer tabanlı ticaret anlayışını yıkma

– Şirketin tüm birimlerini ve fonksiyonlarını düşük maliyet ve farklılaştırma stratejisi üzerine yönlendirme

Bu bilgiler ışığında Mavi Okyanus Stratejisi’nin temelinde rakiplerin kullanılan taktikler karşısında çözüm bulamayacağı, aynı koşullarda rekabet edemeyeceği bir piyasa türü geliştirmek olduğu görülebilir. Bir şirketin böyle bir stratejiyi benimseyebilmesi için öncelikle yönetim kademesindeki üst düzey yöneticilerin böyle bir yönetim anlayışını algılayabilecek, vizyon sahibi ve proaktif özellikleri ön plana çıkan kişiler olması gerekiyor. Bildiğimiz gibi, farklı uygulamalarda bulunmak için farklı düşünmek gerekiyor; mevcut düşünce sistemimiz ile farklılaşmak çok zor olacaktır. Tüm bunlara bağlı olarak yeni bir pazar oluşturabilir, bu pazarın kurallarını kendimiz koyabiliriz. Çok büyük ölçekli firmalar lobi faaliyetleri ve finansal güçleri ile piyasayı istedikleri gibi değiştirebilirler; zaten asıl mesele onların bile giremeyeceği bir özel pazar alanı kurmak ve bu alanda serbest hareket edebilmektir. Mavi okyanus terimi ile ifade edilmek istenen faaliyetlerdeki özgürlük ve yakın sınırda sizden başka kimsenin olmamasıdır.

Peki, Mavi Okyanus Stratejisi bireyler üzerinde de uygulanabilir mi? Bir çalışanın, diğer çalışanlardan bağımsız olarak bazı yeteneklerini ortaya koyup kendine özel bir bölge oluşturması, farklılaşmaya gitmesi ve şirketin vazgeçilmez bir entelektüel sermayesi olması mümkün müdür? Bilindiği üzere, dünyada en iyi konumlarda yer alan, önemli paralar kazanan girişimcilerin büyük bölümü “çok çalışmak” kuralının yanı sıra, ‘doğru yerde’ ve ‘gerektiğinde’ bulundukları için eşsiz bir rekabet üstünlüğü elde ediyorlar. Sürekli iş yapmak, artı değer üretmek para kazanmanın bilinen yolları. Çok para kazanmanın yolu ise en önemli anlarda ihtiyaç duyulan insan olmaktan geçiyor. Bunun için ise akademik eğitim bizi sadece belirli bir noktaya kadar götürebilir. Önemli olan kendimizi geliştirmek için hangi planları yaptığımız. Eğer en son gittiğimiz tiyatro oyununu anımsamıyor, son okuduğumuz kitabı hatırlayamıyorsak, kendi kızıl okyanusumuzda boğuluyoruz demektir…

Yrd. Doç. Dr. Erkut Altındağ
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
Beykent Üniversitesi