logo

Tekno-Mağazaların Yükselişi


Erkut Altındağ
erkutaltindag@gmail.com

Küresel krizle birlikte tüm uzmanlar serbest piyasa ekonomisinin güvenilir bir yapıya sahip olup olmadığını ve hem yerel hem de küresel pazarlarda nasıl bir etkiye sahip olduğunu tartışıyor. Tartışılan diğer bir konu ise ülkemizde sıkça görülmeye başlayan ve her geçen gün yenileri açılan, binlerce cihazın satıldığı büyük teknoloji mağazaları. Peki bu dev elektronik alışveriş merkezlerinin ne gibi avantajları var? İlk olarak serbest piyasa ekonomisindeki en önemli unsuru hatırlamamız gerekiyor; rakip sayısının artması rekabetin daha yoğun yaşanmasını, daha kaliteli mal ve hizmetlerin daha uygun fiyatla tüketiciyle buluşmasını sağlar. Ayrıca tek bir mekanda birçok ürünü inceleyebilir, satıcı baskısı olmadan elektronik cihazların tüm detaylarına göz atabilirsiniz. Yine teşhir ürünlerinin de yer alması tercihinizi kolaylaştıracaktır. Ülke ekonomisi açısından bakıldığında ise istihdam oranını arttırması ve devletin bu tip yüksek cirolu alışveriş merkezlerinden yüksek vergi toplaması olarak olumlu yanları olduğunu da belirtebiliriz.

Asıl önemli konu ise bu teknoloji marketlerinin piyasa üzerinde oluşturduğu olumsuz etkilerin ortaya konulması. Öncelikle istihdam kaynağı gibi gözüken bu teknoloji marketleri her ne kadar çok fazla sayıda personel çalıştırsa da bir çoğuna asgari ücret düzeyinde bir ödeme yapıyor. Örneğin yeni bir şube açtığında 100 kişiyi işe aldığını varsayalım; bunların yarısından fazlasına asgari ücret düzeyinde ödeme gerçekleştiriyor. Ayrıca firmanın kazandığı kar, sermaye sahibi olan ana şirkete veya girişimciye akıyor. Bu da çok parası olanın çok para kazandığı bir kapital sistem örneği. En büyük sakıncası ise, eğer bu alışveriş merkezleri şehir merkezlerine ve yaşam alanlarına çok yakın yerlerdeyse yakın bölgedeki küçük yatırımcıları tam anlamıyla piyasadan siliyor. Basit bir örnek vererek günümüzde sıkça gerçekleşen bu olayın daha net anlaşılmasını sağlayalım: Diyelim ki bir semtte 200 adet teknolojik ürün satan mağaza var. Bunların arasında bilgisayar şirketlerinden tutun da cep telefonu satan küçük yatırımcılara kadar her kesim mevcut. Bu 200 dükkanda aynı zamanda sermaye sahibi dışında çalışan 2 kişi daha olduğunu varsayalım. Mevzu bahis olan semtte tüm elektronik cihaz satışları bu 200 şirketin arasında paylaşılıyor. Yani toplam gelir 200 yatırımcı arasında performanslarına ve rekabet yeteneklerine göre adil bir şekilde dağılıyor. Ayrıca 200 ufak şirkete bağlı olarak çalışan 400 kişi de istihdam ediliyor. Ancak bu semte günün birinde büyük bir teknoloji mağazasının geldiğini varsayalım. Hem de tam merkezine! Her ürünü çeşitli kampanya ve promosyonlarla birlikte alış fiyatının üzerinden çok az bir karla satan, ancak çok sayıda sattığı için satış sürümünden yüksek kâr elde eden bir mağaza! Aynı zamanda sermaye gücü sebebiyle tedarikçilerle pazarlık gücü olan ve bu durumu lehine kullanan bir şirket! Şimdi düşünelim, bu 200 küçük firma arasında olsanız ne yaparsınız? Aynı zamanda klasik bir tüketici olarak da düşünelim; ucuza almak varken niye daha fazla ödeyelim ki?

İşte bir tüketici olarak kendimizi korumaya çalışırken küçük esnafı ve girişimciyi yok edecek bir sistemin içerisine çekiliyoruz. Doğal olarak ürünleri ucuza almak istiyoruz, bize en uygun fiyatı veren mağazayla alışveriş yapıyoruz. İşin tam bu kısmında devletin ve devlet iradesinin koyduğu regülasyonların devreye girmesi gerekiyor. Yurtdışında bu tip büyük mağazalara konan bazı yasaklar var. Bunların başında şehir merkezlerinden uzak bir noktaya kurulmaları gerektiği geliyor. Örneğin şehir merkezlerinden 30 km uzakta olmaları birçok ülkenin benimsediği bir kural. Böylece yerel girişimci zarar görmüyor. Bir diğer yaptırım da bu şirketlerin uyguladığı promosyonların yasal rekabete aykırı olup olmadıklarının sürekli kontrol edilmesi gerektiği. Çünkü bazı elektronik mağazaların sahip oldukları sermaye gücünü çeşitli firmalarla anlaşarak neredeyse maliyetinin altındaki bir satış fiyatıyla ürünleri satmak için kullandığı tüm dünyada biliniyor.

Dev elektronik ürün mağazaları gerçekten ekonomiyi güçlendiren ve piyasayı toparlayan bir yapıya mı sahip yenilikçi şirketler mi, yoksa mevcut sistem içerisindeki küçük balıkları yutup bir tekel piyasası oluşturmaya çalışan agresif kurumlar mı? Bu sorunun cevabını bulana kadar mahallemizdeki bilgisayarcı ve telefonculardan alışveriş etmeyi sakın kesmeyelim. Çünkü bir ülke ekonomisini ayakta tutan, size en yakında olan ve ufak bir dükkandan oluşan minik mağazasıyla ayakta durmaya çalışan gerçek girişimcilerdir. Belki de, bu girişimci bizden birisidir…

Etiketler: »
Share
151 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

10+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • WhatsApp Kullanıcıları Dikkat

    01 Ocak 2018 Köşe Yazıları

    Eğer WhatsApp uygulamasını sıkça kullanıyorsanız bu yazıyı sonuna kadar okumanızı öneriyorum. Çünkü bu yazıda hem güvenlikle ilgili bir konudan bahsedeceğim, hem pek bilinmeyen bir püf noktasını anlatacağım, hem de WhatsApp uygulamasının artık çalışmayacağı telefonları listeleyeceğim. WhatsApp Hesabınız Ele Geçirilebilir mi? WhatsApp uygulaması genel olarak kullanım açısından oldukça güvenli olmasına karşın dikkat etmez, telefonunuzu bir başkasına verir veya ortalık bir yerlerde bırakırsanız hem mesajlarınız başka birileri tarafından görüleb...
  • Bitcoin

    01 Ocak 2018 Köşe Yazıları

    Yeni bir mübadele aracının çok kısa bir süre içerisinde bu kadar değerlenmesi ve dünyanın gündemini belirlemesi pek de tahmin edilebilir bir durum değil. Birçok ülke Bitcoin ve benzeri para birimlerinin yasal mevzuata uyarlanması ile ilgili çalışmalara başladı. Somut olmayan, elle tutulamayan bir para birimi kulağa çok güvenilir gelmese de, akla şu soru geliyor: Sahip olduğumuz finansal portföyümüzün ne kadarı somut ve maddi olarak evinizde fiziksel bir alan kaplıyor? Maaşımızı bile artık bankadan çekmiyor; çevrimiçi hizmetleri kullanarak tüm ö...
  • Sonsuz Enerji

    02 Aralık 2017 Köşe Yazıları

    Beklenen oldu ve Tesla firması yeni nakliye araçlarını görücüye çıkardı. "Semi" adı verilen elektrikli taşıyıcı, boş haldeyken 100 kilometre hıza 1.9 saniyede çıkabiliyor. İki versiyon olarak piyasaya sürülecek olan Semi, 400 ile 800 kilometre arasında bir menzil sunuyor. Bu menzile ulaşmak için kullandıkları bataryaları Megacharger adı verilen şarj istasyonlarında yarım saat ile bir saat arasında bir sürede tam kapasite doldurmak mümkün. Bununla birlikte, söz konusu enerji tüketiminin boyutları çok yüksek. Bir Semi taşıyıcısının dolması için y...
  • Hoax Mesajlara Düşünmeden İnanıyoruz

    01 Aralık 2017 Köşe Yazıları

    “Hoax” kelimesini daha önce duymamış olabilirsiniz. Fakat özellikle Hoax mesajlar aslında internet kullanıcılarının çok sık karşılaştığı hatta hemen her gün farkında bile olmadan maruz kaldıkları bir durum. Hoax sözcüğünün Türkçe'deki karşılığını işletmek, kafaya almak, gırgır geçmek olarak düşünürsek Hoax Mesajları da yalan haber içeren, karşıdaki kişiyi işletmek amacıyla gönderilen yalan içerikler olarak tanımlayabiliriz. Hoax Mesajlara İnanmayın ! Günün birinde tanıdığınız veya hiç tanımadığınız birisinden bir e-posta, SMS veya Facebook m...